مگس ها گروهی از دوبالان و متعلق به راسته سیکلورافا هستند. مگسها دارای سه مرحله لاروی هستد و لاروسن سوم پس از تیره شدن و جمع شدن پوست و با حفظ پوسته لاروی تبدیل به شفیره میگردد و اغلب بشکه ای شکل است. مگسها دارای مشخصاتی در مراحل لاروی و بلوغ هستند.که با کمک آنها از سایر دوبالان متمایز میشوند

مگسها از چند جنبه دارای اهمیت پژشکی و بهداشتی هستند. ۱- انتقال مکانیکی بیماریها: بسیاری از مگسها قادر به چنین انتقالی به دلیل نوع فعالیت و نحوه تغذیه هستند. ولی انواعی که درتماس بیشتری با انسان قرار دارند اهمیت بیشتری از این نظر پیدا میکنند مثل مگس خانگی ۲- ایجاد بیماری میاز: لارو تعدادی از مگسها قادر به حضور و تغذیه از بافتهای زنده بدن سایر موجودات به خصوص پستانداران هستند و انسان نیز ممکن است مورد حمله و ابتلای به این بیماری واقع شود. ۳- انتقال بیماری خواب: انتقال این بیماری توسط مگس های تسه تسه صورت میگیرد. ۴- گزش و خونخواری و ایجاد تحریکات پوستی و التهاب موضعی

خانواده موسیده :این خانواده شامل مگسهای خانگی و مگسهای نیش زن بوده و از نظر انتقال مکانیکی بیماریها مهمترین خانواده محسوب میشود

مگس خانگی: حشره ای است با پراکنندگی جهانی و بسیار اهلی که همیشه در نزدیکی انسان اماکن انسانی و دامهای اهلی یافت میشود

مرفولژی مگس خانگی: حشراتی به طول ۶ الی ۹ میلی متر به رنگ خاکستری و با شکم زرد و مات و یا قهوه ای کمرنگ هستند. درسطح پشتی سینه چهار نوار تیره رنگ موازی دیده میشود. چشمهای مرکب درشت و قهوای رنگ است که در نرها بهم نزدیک و در ماده ها فاصله بیشتری دارد

بیولوژی مگس خانگی: مگس خانگی حشره ای کاملا اهلی و پلی فاژ است که به زندگی در مجاورت انسان و اماکن انسانی کاملا عادت کرده و از هر موادغذایی مثل مواد قندی، شیر، پسماندغذاها، مدفوع، ادرار، خلط و ترشحات چرکی تغذیه میکند. مگسهای خانگی تخم گذار هستند ماده ها بارور تخمهای خود را به صورت دسته جمعی و در دسته جات ۷۵ الی ۱۵۰عددی میگذارند. معمولا طی شش نوبت تخم ریزی در مجموع بیش از هزار تخم بر روی توده های مواد غذایی مثل مدفوع دام، زباله و گیاهان در حال فساد و لاشه حیوانات قرار میدهند. مگس خانگی قدرت رشد و تکثیر فوق العاده ای داشته و سیکل تخم تا تخم آن به طور معمول ده روز و در شرایط ایده آل حتی ۵یا ۶ روز طول میکشد. مگسهای بالغ قدرت پرواز زیادی دارند و به طور متوسط روزانه سه الی چهار کیلومتر و گاهی تا ۳۴ کیلومتر پرواز میکنند. نسبت به خشکی حساسیت زیاد دارند و بی آبی را بیشتر از یک روز تحمل نکرده و تلف میشوند. مگسها بیشتر مناطق ساده وکم نور را برای فعالیت انتخاب میکنند. در حرارت های زیر ده درجه و بالای جهل درجه غیر فعال شده و در صورت تداوم این حالت خواهند مرد. مگسهای خانگی قدرت زمستان گذرانی ندارند و در مناطق سردسیر با شروع فصل سرما از بین میروند

مگس های جنس فانیا:حدود ۲۰۰گونه در این جنس شناسایی شده که دو نوع آنها دارای پراکندگی جهانی واهمیت بیشتری هستند که شامل مگس خانگی کوچک یا مگس مستراح می باشند

مگس های جنس موسینا: گونه مهم این جنس که به مگس اصطبل دروغین معروف بوده و پراکنندگی جهانی دارد

اهمیت پزشکی مگسهای موسکا، فانیا و موسینا: مگس های فوق و به خصوص مگس خونگی به دلیل رفتار تغذیه خاص همه چیز خواری، تماس ها و رفت آمدهای مکرر بین محل های آلوده، توالت ها، و توده های زباله از یک طرف و مواد غذایی و ظروف مورد استفاده انسان از طرف دیگر به عنوان ناقلین مکانیکی عوامل بیماریزای متعددی شناخته شده اند. تاکنون بیش از ۱۰۰نوع عامل بیماریزا از مگس های خانگی جدا شده است این حشرات در انتقال عوامل بیماریهایی مثل فلج اطفال، تراخم، کوکساکی، هپاتیت A، تب Q و عفونت های روده ای میکروبی مثل اسهال های ناشی از شیگلا، وبا، حصبه، سالمونلا، استافیلوکوک ها و بیماریهای میکروبی دیگر از جمله ورم ملتحمه چشم، سل، جذام، سیاه زخم و بلاخره عفونت های انگلی دستگاه گوارش مثل آمیبیاز ناشی از آنتاموباهیستولیتیکا، ژیاردیازیس و کرم های انگلی مثل آسکاریس، کرم های قلابدار و تلازیاکالیفورنینسیس، کرمک، تریکوسفال دخالت دارند. اما به دلیل مکانیکی بودن انتقال و وجود روش های دیگر انتقال بیماریهای فوق، تعیین مگسها در انتقال و گسترش بیماری در جامعه کاری مشکل و حتی غیرممکن است. ولی این نقش در مناطق گرمسیر و در شرایط بهداشتی و به خصوص در کشورهای جهان سوم قابل توجه است

مگسها عوامل پاتوزن را به چهار طریق انتقال میدهند: ۱- توسط خرطوم آلوده خود که درتماس مداوم با سطوح آلوده، موادغذایی و حتی سطح بدن انسان است ۲- توسط موهای بلند و متعدد و پاهای چسبنده خود ۳- در اثر مدفوع مکرر خود که اکثرا حاوی عوامل بیماریزایی است که بدون تغییر از دستگاه گوارش بدن عبور و خارج میشود و به صورت لکه های کوچک تیره رنگ بر روی سطوح باقی میماند. ۴- بر اثر استفراغ و برگرداندن بخش از مواد خرده شده اضافی که ممکن است آلوده باشد. لارو مگس های موسکا، فانیا و موسینا گاهی باعث ایجاد میاز تصادفی در دستگاه تناسلی-ادراری به خصوص در دختر بچه ها وندرتا زخم درچشم، حلق و دستگاه گوارش میشوند که به دلیل مقاومت زیاد لاروها در برابر کمی اکسیژن و ترشحات دستگاه گوارش دل درد های شدید، استفراغ و اسهال بروز میکند این عوارض موقتی بوده و لاروها همراه با استفراغ و مدفوع دفع میشود

مبارزه وکنترل: روشهای مبارزه با مگسهای خانگی و سایر مگسهای مشابه شامل چند سری اقدامات بدین شرح است ۱- اعمال روشهای فیزیکی و مکانیکی ۲- بهسازی محیط زیست ۳-روشهای شیمایی ۴-روشهای بیولوژیک

در مبارزه فیزیکی و مکانیکی عموما اقداماتی در جهت ممانعت ورود مگسها به اماکن انسانی و جلوگیری از تماس آنها با انسان، مواد غذایی، ظروف و وسایل فردی صورت میگیرد. مهمترین این اقدامات عبارتند از نصب توری برای درب پنجره ها و هواکشها تا طبقات چهارم ساختمان ها ایجاد تهویه مناسب و برقرار کردن جریان نسبتا تند هوا توسط پنکه در بالای دربهای ورودی و یا آویزان کردن نوارها و یا طنابهای رنگی، استفاده از حشره کشهای الکتریکی تولید کننده نور ماورایبنفش، و یا دستگاههایی که ایجاد جریان های الکتریکی با ولتاژ بالا و کشنده برای حشرات میکند

بهسازی محیط عمدتا شامل اقداماتی به منظور محدود کردن و از بین بردن محلهای تخم ریزی و زاد ولد مگسها میباشند. برای دستیابی به این هدف جمع آوری و نگهداری زباله در ظروف دربسته و کیسه های پلاستیکی، تخلیه زباله در سطح شهر با فواصل زمانی کوتاه حداقل دوبار در هفته و دفن بهداشتی زباله از اقدامات اساسی و مهم است

مبارزه شیمایی با مگس ها معمولا موقتی و مشکل است زیرا مگسها سریعا نسبت به سموم شیمیایی مقاومت پیدا کرده و توسط آنزیم های خاص خود سموم را تجزیه و خنثی میکند. بهترین و موثرترین روشهای کنترل مگسها بهسازی و رعایت بهداشت محیط زیست است و حشره کشها را فقط به عنوان مکمل این عمل باید بکار برد، نه به عنوان عامل جانشین شونده مگس ها نسبت به سم ددت و گروه سموم کلره در تمامی جهان، نسبت به سموم فسفره در خیلی از نقاط و نسبت به کاربامات ها و پیرتیرئیدها در بعضی از مناطق خاص مقاومت پیدا کرده اند. سمپاشی ممکن است به صورت ابقایی در سطوح محل تماس و استراحت مگسها صورت گیرد و یا از طنابها و نوارهای آغشته به سموم و آویزان کردن آنها از سقف اتاق ها و سالنها استفاده شود

در روشهای بیولوژیک اساس کار شناسایی پرورش و رهاسازی دشمنان طبیعی و عوامل بیماریزای مگسها در طبیعت است. عوامل بیولژیک متعددی در طبیعت باعث مرگ مگسها و کاهش جمعیت آنها میشود یکی از مهم ترین و کاربردی ترین این عوامل که در بسیاری از مناطق دنیا شناسایی و حمایت شده اند زنبورهای پارازیتوئید، شفیره مگس که با جستجو و شناسایی و تخم گذاری درون شفیره مگس خانگی و تغذیه لارو زنبور از شفیره باعث مرگ آنها میشود همانطور استفاده از سوسکهایی که به سوسکهای تاپاله معروف هستند اقدامی سودمند است. رها سازی این سوسکها در استرالیا باعث کاهش محسوس جمعیت مگسها شده

مگسهای تسه تسه خانواده گلوسینیده: این خانواده شامل یک جنس و۳۰گونه و زیر گونه است که همگی خونخوار و از جهت گزش و انتقال بیماری خواب حایز اهمیت هستند و به مگس های تسه تسه معروف هستند. پراکندگی این مگسها محدود به مناطق گرمسیری آفریقا بین عرض شمالی ۱۵و عرض جنوبی ۲۰درجه است. از نظر مرفولژی دارای بدنی نسبتا قوی به طول ۶ الی ۱۵میلی متر به رنگ زرد تا قهوه ای هستند. از نظر بیولوژی هر دو جنس خونخوار بوده و روز فعال هستند و بیشتر از طریق قدرت بینایی و رنگ به طرف میزبان جلب میشوند

اهمیت پزشکی مگس تسه تسه: این مگسها علاوه بر خونخواری و ایجاد تحریکات پوستی و مزاحمت برای انسان و حیوانات، ناقلین تریپانوزمهای افریقایی شامل عامل بیماری خواب در انسان و بعضی حیوانات هستند

مبارزه با مگسهای تسه تسه: به دلیل تنوع فعالیت مگسهای بالغ و نحوه خاص تولید مثل آنها روشهای مبارزه بسیار محدود و غالبا شامل سمپاشی هوایی توسط هواپیما یا هیلی کوپتر سمپاش و با استفاده از سموم مناسب مثل پیروتیرئیدها است که حداقل تاثیر را روی محیط زیست داشته

بیماری میاز و مگسهای مولد میاز  :تعریف میاز و تقسیم بندی میاز: میاز بیماری است ناشی از حضور لارو مگسها در بافتهای زنده بدن که این ورود و حضور لارو ممکن است از طریق زخم و جراحات و یا از طریق حفرات طبیعی بدن مثل دهان، گوش، چشم و دستگاه تناسلی-ادراری صورت گیرد. خانوداده های متعددی از مگسها دارای انواع مولد میاز هستند. تقسیم بندی های متفاوتی برای میاز ارائه شده است. بر این اساس میاز شامل انواع میازهای پوستی، میاز چشم، میاز گوش، میاز حلق گلو و سینوس های بینی، میاز قسمت های مختلف دستگاه گوارش مثل معده، روده و رکتوم و میاز تناسلی ادراری خواهد بود

تقسیم بندی انواع میازها بر اساس عادات پارازیتیسم مگسهای مولد میاز صورت گرفته که عبارتند از: ۱- میاز تصادفی، اتفاقی یا دروغین: در این حالت لارو مگس به طور طبیعی تمایلی به پارازیته کردن و حضور در بدن موجودات دیگر نداشته و قادر به ادامه حیات در بدن میزبان نیست و ورود آن به بدن به شکل کاملا تصادفی صورت میگیرد. بدین شکل که تخم یا لارو این گونه مگس ها ممکن است به همراه مواد غذایی مثل سبزیجات، میوه، غذای مانده و یا حتی مایعات و نوشیدنی ها خورده شوند که در این صورت ایجاد عوارض گوارشی شامل دل درد، پیچش شکم، استفراغ و اسهال می کنند ولی این عوارض موقتی است و پس از چندین ساعت لاروها همراه استفراغ یا مدفوع دفع می شوند. این میازها بیشتر توسط مگسهای موسکوئیده مثل مگس خانگی و مگسهای فانیا ایجاد میشود 2- میاز اختیاری یا ثانویه: در این حالت لارو مگس به طور طبیعی زندگی غیر انگلی داشته و بر روی لاشه و مواد گوشتی غیر زنده رشد و تغذیه می کند. درصورت وجود شرایط مناسب مثل زخم های انگلی روباز گوش و دستگاه تناسلی-ادراری عفونی و دارای ترشح ممکن است مگس ماده تخم یا لارو خود را روی این ضایعات قرار داده و ایجاد میاز کند. در گذشته برای درمان زخم های عفونی و مزمن مثل زرد زخم یا سیاه زخم از لارو این مگسها برای تمیز کردن و از بین بردن چرک و بافتهای مرده و اگزودای سطح زخم ها استفاده می کرده اند. ۳- میاز اجباری یا اختصاصی:  در این حالت لارو مگس حتما باید درون بافتهای زنده رشد و تغذیه کند و قادر به ادامه حیات در بافت های مرده یا جسد نیست

خانواده کالیفوریده :به حشرات این خانواده  مگس گوشت یا مگسهای آبی و سبز نیز گفته می شود. لارو بسیاری از گونه ها از جسد حیوانات تغذیه کرده و در انهدام لاشه حیوانات نقش مفید و مهمی دارند. ولی تعداد کمی از گونه ها نیز ایجاد میازهای خطرناک در انسان و حیوانات میکنند. اکثر گونه های این خانواده دارای رنگهای فلزی یا متالیک سبز، آبی، سرمه ای و مسی هستند که تشخیص آنها را ساده می کند ولی در مناطقی از آفریقا گونه های غیر متالیک نیز دیده می شوند

مرفولژی و بیولژی کرایزومیابزیانا: در این جنس جمعا ۱۰گونه مولد میاز وجود دارد که مهم ترین آنها بزیاناست. این مگس در سراسر آفریقا و اکثر نقاط آسیا از جمله ایران وجود دارد و در سالهای اخیر در مناطق جنوبی، جنوب غربی و غرب کشور ایجاد خسارات زیادی در دامها کرده. موارد انسانی میاز ناشی از آن نیز قبلا گزارش شده است. حشراات بالغ به طول ۸ الی ۱۲میلی متر و به رنگ سبز متالیک، سبز مایل به آبی تا آبی مایل به بنفش هستند. حشرات ماده بارور تخمهای خود را در دستجات ۱۵۰ الی ۳۰۰ عددی و گاهی بیشتر درون زخمهای سطحی و یا مخاط اندامهای عفونی مثل چشم و دستگاه تناسلی قرار میدهند. اگر میاز درون چشم یا گوش باشد، سبب کوری یا کری و انهدام ساختمان چشم و گوش می شوند

مرفولژی و بیولژی کوکلیومایا هومینی وراکس: این گونه مختص دنیای جدید بوده، از شمال ایالات متحده تا آمریکای مرکزی و جنوبی پراکنده است و خسارات اقتصادی بسیاری در دامها ایجاد می کند. مگس بالغ ۸ تا ۱۰ میلی متر طول دارد و به رنگ سبز متالیک تا سبز متمایل به آبی دیده می شود. بیولژی این مگس تقریبا مشابه کرایزومیاست. اهمیت پزشکی و دامپزشکی دوگونه فوق بسیار زیاد بوده و به دلیل تعداد زیاد تخم و تغذیه سریع لاروها ایجاد ضایعات عمیق و خطرناک و خونریزیهای شدید می کنند که میبایست به سرعت درمان شوند

خانواده سارکوفاژیده  :به حشرات این خانواده مگسهای شطرنجی یا گوشت گفته میشود. تمامی اعضای خانواده لارو زا هستند. بیشتر اعضای این خانواده دوره لاروی خود را درون گوشت، مواد درحال فساد و جسد حیوانات مختلف سپری می کنند و از جهت انتقال مکانیکی عوامل بیماریزا دارای اهمیت هستند. تعداد کمی از گونه ها قادر به ایجاد میاز در انسان وحیوانات هستند و ایجاد خسارات قابل توجهی در دامپروری و بهداشت می کنند

مرفولژی و بیولژی مگسهای سارکوفاگا: اکثرا مگسهای درشت به طول ۱۱تا ۱۷میلی متر و به رنگ خاکستری روشن تا تیره و بدن پوشیده از مو هستند. فرم بالغ دارای سه نوار تیره طولی در پشت سینه و صفحات کوچک تیره وروشن شبیه صفحه شطرنج در پشت شکم هستند و نام مگسهای شطرنجی نیز مربوط با این صفت آنهاست. مهم ترین گونه های این جنس از نظر تولید میاز هستند که گونه دوم پراکنندگی وسیعی در آمریکا، اروپا، آفریقا و آسیا دارد

مرفولوژی و بیولوژی مگسهای و هلفارسیا: مگسهای خاکستری رنگ و بزرگتر از مگسهای خانگی به طول ۸ الی ۱۵میلی متر بوده و در پشت سینه سه نوار طولی تیره دارند. بدن آنها پرمو با موهای بلند و مشخص است. طرح شطرنجی در پشت شکم این مگسها واضح و مشخص نیست. این مگسها اغلب به صورت تکی فعالیت میکنند. و مولد میازهای پوستی شدید حتی در پوست سالمی که توسط حشرات خونخوار تحریک جزیی شده باشد هستند و میاز گونه های ذکر شده در چشم و گوش به خصوص در گونه های دنیای قدیم می توانند باعث کری و کوری فرد شده و ندرتا موجب مرگ به خصوص در بچه ها و نوزادان شوند

روشهای پیشگیری و درمان میاز: به منظور پیشگیری از ابتلای به میاز در مناطق آلوده می بایست اقدامات زیر انجام گیرد:۱- پوشاندن و ضدعفونی کردن زخمهای سطحی به صورتی که در معرض مگسها قرار نگیرد. ۲-درمان سریع بافتها و اندامهای عفونی مثل گوش، چشم و دستگاه ادراری در صورت داشتن ترشح چرکی. ۳- توصیه به افراد برای داشتن پوشش مناسب در بچه ها و به خصوص در دختر بچه ها برای جلوگیری از ابتلا به میاز تناسلی-ادراری و مقعد و رعایت نظافت فردی. ۴- توصیه به دامداران و چوپانها در مناطق آلوده در مورد استفاده از کلاههای محافظ سر و صورت. ۵- چرای دامها در صورت لزوم درشب

در صورت ایجاد میاز در زخم و پوست اولین اقدام پوشاندن محل الودگی با لایه ای از روغنهای نفتی مثل پارافین است. این اقدام باعث مسدود کردن سوراخهای تنفسی عقبی لاروها و خارج شدن آنها از زخم برای دستیابی به اکسیزن است. سپس بلافاصله لاروها را خارج کرد. درصورت لزوم میبایست لاروها با جراحی از پوست یا عضو مورد تهاجم به خصوص چشم یا گوش خارج شوند. در میازهای حلق و گلو خوردن روغن ولرم و کشیدن سیگار باعث تحریک لاروها و رها شدن آنها از مخاط گلو می شود. در مناطق جنوبی ایران عشایر در صورت ابتلا به میاز گلو گلوله های پارچه ای متصل به یک ریسمان تهیه میکنند و ان را چندین بار قورت داده و بیرون میکشند و تا حدودی لاروها را از مخاط جدا میکنند

برای مبارزه با مگسهای مولد میاز راهای عملی، بسیار محدود است. روشهای موفق مبارزه با مگسهای مولد میاز به خصوص کوکلیومایا، هومینی و راکس مبارزه ژنتیکی از طریق پرورش نرهای عقیم و رها سازی آنها در طبیعت  بوده است که پس از چندین نوبت رها سازی به تعداد ۱۵۰میلیون نر عقیم در هفته و با توجه به اینکه نرهای عقیم در جفتگیری با مگسهای ماده در طبیعت با نرهای سالم رقابت کرده و باعث غیر بارور شدن تخمهای تولید شده می شوند، کاهش چشمگیری در جمعیت این مگس در مناطق تحت مبارزه در جنوب آمریکا و مکزیک ایجاد شده و تقریبا در ایلات متحده امریکا ریشه کن گردیده است

 

شرکت سمپاشی

این شرکت با بهره گیری از علوم و توانایی بالا در بهداشت محیط و همچنین استفاده از محصولات با کیویت و سموم ترکیبی و آخرین روش های نوین جهانی برای کاهش آلایندگی محیط سمپاشی آمادگی خود را برای خدمت رسانی در تمامی ساعت های اداری و غیر اداری را دارد .